Leasing jako źródło finansowania małych i średnich przedsiębiorstw

Finansowanie za pomocą leasingu jest bardzo popularne wśród polskich przedsiębiorców, a wielu z nich korzysta przy tym z optymalizacji podatkowej. Dzięki leasingowi można nie tylko pozyskać samochód do firmy, ale także sfinansować inne inwestycje.

Badacze doszukują się genezy leasingu już w starożytności, ale jego prawdziwa kariera rozpoczęła się w XIX wieku w Stanach Zjednoczonych i Europie, żeby intensywnie się rozwijać aż do dziś. O ile początki tej formy finansowania związane były przeważnie z leasingiem nieruchomości, o tyle obecnie wielu przedsiębiorców chętnie leasinguje również maszyny, urządzenia, samochody itd. W Polsce leasing zaczął się gwałtownie rozwijać tak naprawdę dopiero po 1990 roku, gdy zaczęto zakładać pierwsze spółki specjalizujące się w tego rodzaju finansowaniu. Jaka jest dziś kondycja tej branży?

 

Popularność leasingu w Polsce

Leasing w Polsce ma się całkiem dobrze, co potwierdzają dane publikowane regularnie przez Polski Związek Leasingu. Według tej organizacji, która skupia 90% firm leasingowych, w 2017 roku branża leasingowa w naszym kraju urosła o 15,7% w ujęciu rocznym. W tym okresie sfinansowano aktywa o wartości 67,8 mld zł, gdy jeszcze 12 miesięcy wcześniej było to 58,6 mld zł. W ciągu ostatnich 3 lat dynamika polskiego sektora leasingowego oscylowała wokół 16%. Należy podkreślić, że 71% klientów firm leasingowych to właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa o rocznych obrotach do 20 mln zł. Co ciekawe, drugą najliczniejszą grupę leasingobiorców (49%) stanowią mikro firmy (roczne obroty do 5 mln zł). Jednak nie powinno to być zaskoczeniem, bo właśnie tak małe podmioty gospodarcze mają największy problem z uzyskaniem zewnętrznego finansowania, szczególnie w formie kredytu inwestycyjnego (źródło: http://leasing.org.pl/files/uploaded/stabilny/ZPL_Wyniki%20bran%C5%BCy%20leasingowej%20w%202017r._30.01.2018_v2.pdf). W I kwartale 2018 roku dynamika branży leasingowej wcale nie zmalała, wręcz przeciwnie, zanotowała wzrost o prawie 21% w ujęciu rocznym, a łączne finansowanie leasingiem osiągnęło w tym okresie poziom 18,6 mld zł (źródło: http://www.leasing.org.pl/files/uploaded/ZPL_Infografika_1_KW_2018.pdf).

 

Jak finansuje inwestycje sektor MŚP?

Dynamiczny rozwój branża leasingowa zawdzięcza w dużej mierze małym i średnim przedsiębiorstwom, bo jak już wspomnieliśmy, to właśnie takie firmy są najczęściej klientami leasingodawców. Z badania SAFE, które zostało wykonane na zlecenie Komisji Europejskiej pod koniec 2017 roku, wynika, że dla 60% przedsiębiorców z sektora MŚP leasing to najważniejsze źródło finansowania inwestycji. To samo badanie potwierdza, że w 2018 roku również co najmniej 60% małych i średnich przedsiębiorstw bierze pod uwagę skorzystanie z leasingu. Na tle Unii Europejskiej wypadamy naprawdę dobrze i jest to trzeci wynik na naszym kontynencie – średnia europejska to 48%. Popularność leasingu doskonale widać, gdy zestawimy go z inwestycjami sfinansowanymi kredytem w sektorze MŚP. Można by przypuszczać, że saldo kredytów inwestycyjnych udzielonych firmom przez banki będzie znacznie przewyższało wartość aktywnego portfela branży leasingowej, gdy tymczasem nie ma tu żadnej przepaści. Wartość kredytów na koniec 2017 roku wynosiła 127 mld zł, a leasingu – 119,3 mld zł (źródło: http://www.leasing.org.pl/pl/aktualnosci/2018/stabilny-wzrost-rynku-leasingu-w-2017r). Skoro leasing jest tak popularny wśród małych i średnich przedsiębiorstw, warto sprawdzić, jak wygląda struktura finansowanych w ten sposób aktywów.

 

Co leasingują małe i średnie przedsiębiorstwa?

W 2017 roku małe i średnie przedsiębiorstwa bardzo chętnie finansowały leasingiem przede wszystkim pojazdy osobowe i dostawcze do 3,5 tony (wzrost o +21,9% r/r), maszyny i urządzenia (+20,4% r/r) i nieruchomości (+26,5% r/r). Lider tego zestawienia nie powinien dziwić, ponieważ od dawna przedsiębiorcy w Polsce bardzo chętnie finansują leasingiem zakup aut. To w wielu przypadkach korzystniejsze ze względów podatkowych (o tym dokładniej dalej) niż zaciągnięcie kredytu. Warto podkreślić, że w 2017 roku małe firmy kupowały przeważnie samochody osobowe (83,8% wszystkich pojazdów), mniejsze zainteresowanie było samochodami dostawczymi do 3,5 tony (16,2%). Wartość wszystkich wyleasingowanych aut w tym okresie wyniosła 30,5 mld zł. Dla porównania w 2016 roku było to 25 mld zł, czyli nastąpił wzrost finansowania o +22% r/r. Oczywiście wśród leasingowanych pojazdów nie zabrakło także tych zaliczanych do transportu ciężkiego (samochody ciężarowe powyżej 3,5 tony, ciągniki siodłowe, naczepy, autobusy, samoloty itd.). Ich finansowanie osiągnęło w 2017 roku poziom 17,5 mld zł i zanotowało wzrost o +2% r/r (w 2016 roku – 17,1 mld zł). W tym segmencie przedsiębiorcy inwestowali najchętniej w pojazdy ciężarowe powyżej 3,5 tony (wzrost o +11,5% r/r), naczepy/przyczepy (+3,1% r/r) i ciągniki siodłowe (+1,4% r/r). Warto znowu porównać finansowanie leasingiem z kredytem. W 2017 roku 48,6% wszystkich aktywów sfinansowanych leasingiem stanowiły pojazdy lekkie, gdy tymczasem w kredycie ten odsetek wyniósł 24,3%. Podobną przewagę można było zaobserwować w segmencie transportu ciężkiego: leasing – 27,2% udziału, kredyt – 18,2%.

W 2017 roku mocno wzrosło zainteresowanie finansowaniem leasingiem maszyn i urządzeń (w tym IT). Sektor MŚP chętnie inwestował w ten segment, ponieważ w przemyśle była dobra koniunktura oraz w końcu zaczęto lepiej wydawać pieniądze z funduszy Unii Europejskiej. To przełożyło się na inwestycje małych i średnich przedsiębiorstw. W rezultacie sfinansowano leasingiem maszyny i urządzenia na kwotę 18,5 mld zł i zanotowano w tym segmencie wzrost o +20% (w 2016 roku – 15,3 mld zł). Najchętniej inwestowano w maszyny rolnicze (wzrost o +45,4% r/r), sprzęt budowlany (+27,4% r/r), IT (+21% r/r) i maszyny produkcyjne (+18,1% r/r).

Finansowanie nieruchomości za pomocą leasingu nie było zbyt popularne wśród przedsiębiorców w ciągu ostatnich kilku lat, ale można już obserwować zmianę trendu w tym segmencie. To właśnie leasingowanie nieruchomości osiągnęło najwyższy wzrost w 2017 roku (+26% r/r), osiągając poziom 909 mln zł, gdy jeszcze w 2016 roku było to 719 mln zł. Największy wzrost finansowania odnotowano w segmencie obiektów handlowych i usługowych (+273,1% r/r), a także w segmencie obiektów rekreacyjnych i hoteli (+152,3% r/r) (źródło: http://www.leasing.org.pl/pl/aktualnosci/2018/stabilny-wzrost-rynku-leasingu-w-2017r). Chociaż na razie finansowanie leasingiem nieruchomości nie jest duże w porównaniu z innymi aktywami, to jednak znaczenie tego segmentu staje się coraz ważniejsze dla branży leasingowej.

 

Korzyści podatkowe

Duża popularność leasingu wśród polskich przedsiębiorców spowodowana jest także korzyściami podatkowymi. Leasing pozwala często znacznie ograniczyć zobowiązanie wobec fiskusa, a jednocześnie umożliwia łatwe finansowanie inwestycji. Nie wdając się tutaj w zbyt duże szczegóły, warto podkreślić, że na przykład leasing operacyjny pozwala wpisać w koszty uzyskania przychodu całą ratę leasingową, a także opłatę wstępną. Do tego obciążenie podatkiem VAT jest rozkładane zgodnie z harmonogramem spłat i doliczane jest do rat. Niestety, w tym przypadku amortyzacja pozostaje po stronie leasingodawcy. Decydując się na leasing finansowy, przedsiębiorca musi zapłacić cały VAT z pierwszą ratą, ale za to odlicza koszty amortyzacji i część odsetkową raty leasingowej.

 

Jaka przyszłość leasingu w Polsce?

Nic nie wskazuje na to, żeby zainteresowanie leasingiem wśród polskich przedsiębiorców miało zmaleć w ciągu najbliższych lat. Firmy leasingowe spodziewają się wręcz wzrostu finansowania leasingiem, szczególnie na rynku nieruchomości i środków transportu ciężkiego. 2018 rok będzie szóstym rokiem z rzędu, gdy branża leasingowa notuje dwucyfrowy wzrost. Eksperci przewidują, że w br. finansowanie leasingiem zwiększy się o co najmniej 15,1% r/r. Nic dziwnego, skoro małe i średnie przedsiębiorstwa dawno już zauważyły, że finansowanie leasingiem jest dużo łatwiejsze, niż otrzymanie kredytu inwestycyjnego. Za leasingiem przemawiają m.in. ograniczone procedury, brak dodatkowych zabezpieczeń, możliwość błyskawicznego załatwienia formalności i optymalizacja podatkowa. To wszystko sprawia, że leasing będzie stawał się coraz ważniejszym źródłem finansowania polskich firm.